ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕ ಮತ್ತು ಚಂಪಕ ಸರಸಿ ಅವರ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರೇಮಕಥೆ. ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಹೃದಯ ಮಾತಾಡಿದ ಕಥೆ ಇದು. ಮರೆತಿರುವ ಈ ಕಥೆಯ ನಡುಕದ ಶಬ್ದಗಳು, ಇಂದು ಕೂಡ ಮಲೆನಾಡಿನ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ.

🏯 ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದ ಪಟಳ – ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ

16ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 18ನೇ ಶತಮಾನರವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ರಾಜವಂಶವೇ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು. ಅವರ ಧೈರ್ಯ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಹೋರಾಟಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕ ,ಈ ರಾಜವಂಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಡಳಿತಗಾರ. ಧರ್ಮ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆ, ಸುಶಾಸನ ಮತ್ತು ಜನಪರ ನೀತಿ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.

ಚಂಪಕ ಸರಸಿ ಯಾರು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ಶಾಸನಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ತಾಯಿ-ಅಜ್ಜಿಯರು ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೆಸರು ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವರು ಅವಳನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧಜ್ಞೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನರು ಅವಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಲಾವಿದೆ ಅಥವಾ ತಪಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ನಿರತವಾಗಿದ್ದ ಮೌನ ವ್ರತಸ್ಥೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ಸಂಗತಿ ಸ್ಪಷ್ಟ,ಅವಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಹಿಳೆ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಶಿಸ್ತಿನ ಮಾತು, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ರಾಜನ ಹೃದಯವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಳು.

ಅವರು ಭೇಟಿಯಾದದ್ದು ಭವ್ಯವಾದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ದಿನ, ರಾಜನು ಬೇಟೆಯ ವೇಳೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿದ್ದ. ಅವನನ್ನು ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದವಳೇ ಚಂಪಕ ಸರಸಿ. ಅವಳು ಕೊಟ್ಟ ತಪಸ್ವಿನಿಯ ಶಾಂತಿ, ಗಂಭೀರ ಮಾತುಗಳು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಹಜತೆ ರಾಜನಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದವು. ಅದು ಪ್ರೀತಿಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಕೆಯ ಬಳಿ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬಾರಿ ರಾಜನಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನಾಗಿ. ಪ್ರೀತಿಗೆ ರಾಜಮಹಲ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರೇಮ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.

ಜನಪದ ಕತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವಳು ಕೆಳ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವಳು, ದಿನವೂ ಹೊಳೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮೀನು ಮಾರುವವಳು. ಮೀನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶತಪದಿ ಹಾಡಿನಲ್ಲೂ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ರಾಜನನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ದಪ್ಪ ಹೆಜ್ಜೆ, ಬೆನ್ನುಹೆತ್ತ ಮಡಿಲು, ತಲೆಗೆ ನೀರಿನ ಡಬ್ಬಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಹೊಳಪಿತ್ತು. ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಳೆಗಾಲದವಳು ತೀವ್ರ, ಭಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಳು.

ಅವನಿಗಂತೂ ಅವಳು ಕೇವಲ ಮೀನು ಮಾರುವವಳಲ್ಲ, ಅವಳ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರವಿತ್ತು, ತಾಳ್ಮೆಯಲಿ ತಪಸ್ಸಿತ್ತು. ಚಂಪಕ ಸರಸಿ ರಾಜನ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಳು ಆದರೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದ ಪ್ರೇಮದ ಅದು ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಸಿಂಹಾಸನವಿತ್ತು, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಸಮಾಜದ ತಳಮಳವಿತ್ತು. ಈ ಹಿಂದೆಂದೂ ಒಂದಾಗದ ಹಾದಿಗಳು ಮೌನವಾಗಿ ಒಂದಾದ ಕ್ಷಣಗಳ ಕಥೆ ಇದಾಗಿತ್ತು.

ರಾಜಕೀಯದ ಒತ್ತಡ, ಹಿರಿತನದ ಕಟ್ಟಳೆ, ರಾಜಧಾನಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು,ಇವೆಲ್ಲ ಚಂಪಕ ಸರಸಿಗೆ ಸಿಂಹಾಸನದ ಆಸನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವಳು ಕೂಡ ಸಹಜವಾಗಿ ಅದರ ಬಯಕೆ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಜೀವಂತವಾಗಿಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಗೌರವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬದುಕನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ರಾಜನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾಳೆ ಯಾರೂ ಎದುರಿಸದ ತೀವ್ರವಾದ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಜೊತೆ. ಇಂದಿಗೂ ನಾಗರಾ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಂದು ಶಾಂತವಾದ ಕೆರೆ,ಚಂಪಕ ಸರಸಿ ಕೆರೆ ಅವಳ ಕತ್ತಲೆಯ ನೆನೆಪನ್ನು ಹೊತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.

ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕನು ಈ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಂದು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದ ಚಂಪಕ ಹೂವಿನ ನಕ್ಷೆ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಅಡಗಿದ ದೇವಾಲಯ ಈ ಎಲ್ಲವು ಅವಳ ನೆನಪಿನ ಚಿಹ್ನೆ ಎಂದು ಜನರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪ್ರೀತಿ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಿದೆ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮಳೆಯಾದಾಗ ಆಕೆ ಹೋದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ರಾಜ ಕಣ್ಣು ಹರಿಸಿದಂತೆ ಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಕಥೆಯು ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಅತೀ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲ್ಚಂದದಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಮೌನವಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಚಂಪಕ ಸರಸಿ ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರದ ಬದಲು ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕ, ಒಬ್ಬ ರಾಜನಾಗಿ ಬದುಕಿದರೂ, ತನ್ನ ಆತ್ಮದೊಳಗಿನ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಬದುಕಿಸಿ ಇಟ್ಟನು.

ಚಂಪಕ ತನ್ನ ಪ್ರೇಮದ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಾದಿದ್ದಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಪದ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಈ ಸರಸು, ಇಂದಿಗೂ ಮಳೆಯಾಗುವ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಪ್ರೇಮ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಮೌನದ ಕಥೆಯನ್ನು ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ನಾವು ಇವುಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಬರಿದಾದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲ ಹುಡುಕುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಕಥೆಗಳು ನದಿ ನದಿಗಳ ನಡುವೆ, ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳ ಮಧ್ಯೆ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ಮೌನದ ನಡುವೆ ಉಳಿದಿವೆ. ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಚಂಪಕ ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧ ಮೂಡಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಈ ಮರೆಯಾದ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯ ಸುವಾಸನೆ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.

ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕ ಮತ್ತು ಚಂಪಕ ಸರಸಿ — ಒಂದು ಮರೆಯಾದ ಪ್ರೇಮ, ಆದರೆ ನಶಿಸದ ನೆನೆಪು.